Van de Voorzitter

75 jaar Vrijheid

Er is begrijpelijkerwijs veel aandacht voor de gebeurtenissen van 75 jaar geleden. In mijn column van maart 2019 heb ik een grof overzicht gegeven van het verloop van de activiteiten die te maken hebben met 75 jaar Vrijheid, te beginnen met de scheepsschouw op de Westerschelde, ter herdenking aan de Slag om de Schelde.

Inmiddels is ook de Operatie Market Garden groots herdacht, eerst met het fakkeldefilé, ter herdenking van de bevrijding van Eindhoven, niet veel later met de herdenking van de luchtlandingsoperatie bij Arnhem, waarbij o.a. de para’s van 13 Infanteriebataljon aaslt RSPB ingezet zijn tijdens de oefening Falcon Leap.
Uiteraard werd in Assen het 75-jarig bestaan van het Regiment Stoottroepen Prins Bernhard gevierd. In Beneden-Leeuwen is aandacht besteed aan 75 jaar ‘Front Beneden-Leeuwen’. Zo werd de dijkbrand herdacht, de actie waarbij de Duitsers ’s nachts de Waal overstaken en 43 woningen en bedrijven in brand staken, waardoor alle bewoners moesten vluchten. In Museum Twee Stromenland werd de expositie ‘Bevrijding zonder vrede’ ingericht over de periode dat de Waal, door het mislukken van de operatie Market-Garden, in de laatste Oorlogswinter het front vormde tussen de geallieerden en de Duitsers. Er werd o.a. aandacht besteed aan het werk van de veelal anonieme Stoottroepers, die in die periode, met gevaar voor eigen leven, de Waalbandijk van Wamel tot Boven-Leeuwen bewaakten. Ter gelegenheid van 75 jaar Front Beneden-Leeuwen heeft het museum het oorlogsdagboek ‘Angst’ van Harrie van Heertum opnieuw uitgegeven. De daarin beschreven periode beslaat de winter 1944-1945 en geeft een goed beeld van de angst onder de bevolking tijdens de dijkbrand, de angst voor mogelijke verdere terreuracties van de Duitsers en de angst voor de granaten en V1’s die dagelijks over het gebied vlogen met vele doden als gevolg.
In Strijdend Nederland is het afgelopen jaar aandacht besteed aan die periode met artikelen over de expositie ‘Bevrijding zonder vrede’, het interview van de inmiddels overleden Oud-Stoottroeper Jan Willems, dat te zien is in Museum Twee Stromenland, het uitgebreide artikel van kolonel b.d. Lodders ‘Het Verzet in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog en de daaruit voortgekomen Stoottroepen’ en het artikel ‘Hein de Leeuw in verzet’, waarin ook het Waalfront aan de orde komt. Ook in deze editie van Strijdend Nederland komt die periode aan de orde met maar liefst vier aandachtspunten of artikelen; Wilhelmina 18 maart 1945, Operatie Plunder waarmee Stoters van het Regiment Limburg in maart 1945 de Rijn overstaken, de ‘Bevrijding’ van Doesburg die eindigde in ‘marsch en oefening’, met een rol voor de Margrietcompagnie en ‘Het vergeten front’ over de 10e compagnie Commando Brabant aan de Zijpe in Zeeland.

Ook de komende periode zal er nog aandacht zijn voor 75 jaar Vrijheid. Noord Nederland moest immers nog bevrijd worden. Zo zal in april de operatie Amherst herdacht worden. Dit is de codenaam voor de inzet van ruim 700 Franse paratroepers in Drenthe en Groningen, als inleidende operatie t.b.v. de opmars van de Canadezen.

Van 6 t/m 18 mei 2020 worden de Invictus Games georganiseerd in Den Haag. Dit internationale sportevenement voor psychisch of fysiek gewonde militairen bereikt daarmee zijn eerste lustrum.

Op 20 augustus 2020 is het vervolgens 75 jaar geleden dat Nederlands-Indië bevrijd werd. Het slotstuk van 75 jaar Vrijheid draait om de viering van het 75-jarig bestaan van de Verenigde Naties, die werden opgericht om nieuwe oorlogen te voorkomen. Naast het einde van de Tweede Wereldoorlog blijft ook Indië in de belangstelling staan. Zoals bekend heeft de Nederlandse Regering besloten tot een onderzoek naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië en naar mogelijk structureel en extreem geweld van Nederlandse militairen tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. Het onderzoeksrapport wordt komend jaar verwacht. Het onderzoek is begonnen vlak nadat in 2016 het boek ‘De brandende kampongs van Generaal Spoor’ van de heer Limpach werd uitgebracht. Door verschillende organisaties is al enkele malen gewezen op de eenzijdige insteek van de onderzoekers. Onlangs is het boek ‘Een markante periode uit de geschiedenis van Nederlands-Indië’ uitgekomen, met als ondertitel ‘kapitein Raymond Westerling en de Zuid-Celebesaffaire (1946-1947), mythe en werkelijkheid’. De auteur, Bauke Geersing, levert met dit boek een bijdrage aan de discussie die plaatsvindt in het kader  van het onderzoek. Hij neemt in het boek stelling tegen historici, die volgens hem vanuit een vooringenomen, ideologische, antikoloniale houding de dekolonisatie van Nederlands-Indië beschrijven in plaats vanuit de reconstrueerbare context, de politiek-maatschappelijke opvattingen en de juridische en militaire normen uit die tijd.

Ad Wagemakers
Voorzitter BOSS