Van de Voorzitter december 2022

Herdenken

Dit jaar konden veel evenementen weer op de gebruikelijke manier georganiseerd worden. Dat geldt ook voor de vele jaarlijkse herdenkingen, die door het hele land plaatsvonden. Bij enkele daarvan ben ik aanwezig geweest.

4 mei de Dam

Allereerst de Nationale Dodenherdenking op de Dam op 4 mei, waarbij ik aanwezig was als vertegenwoordiger van een van de ‘organisaties van oorlogsgetroffenen’, zoals het nationaal comité 4 en 5 mei dat zelf omschrijft. Herdenken betekent denken aan of herinneren. Over wie er bij deze nu precies herdacht (zou moeten) worden, vindt regelmatig discussie plaats, maar de organisatie is daar zelf duidelijk over:

  • De mensen die werden vermoord, omdat zij in verzet kwamen
  • De Joden, Roma en Sinti die werden vervolgd en vermoord
  • De omgekomen burgers als gevolg van oorlogsgeweld
  • De omgekomen burgers in Azië als gevolg van de Japanse bezetting en de koloniale oorlog in Indonesië
  • De omgekomen militairen en het koopvaardijpersoneel

In mijn column van september heb ik deze herdenking kort beschreven.

9 oktober herdenking gesneuvelde Stoottroepers

Uiteraard was ik ook aanwezig bij de jaarlijkse herdenking gesneuvelde Stoottroepers, dit jaar op 9 oktober. Niet alleen als Oud-Stootroeper maar qualitate qua als lid van het bestuur van de Stichting Herdenking Gesneuvelde Stoottroepers, als voorzitter van de BOSS en als oud-bataljons/ regimentscommandant. Tijdens deze herdenking worden alle Stoottroepers herdacht die sinds 1944 tijdens operationele inzet zijn omgekomen. Een artikel over deze herdenking vindt u verderop in dit blad.

26 oktober Holocaust/Shoah Herdenking Winschoten

De derde herdenking is waarschijnlijk minder bekend: de Holocaust/Shoah herdenking op 26 oktober in Winschoten, georganiseerd door de Stichting Joods Verleden Winschoten. De coördinator daarvan is ons lid Lodewijk Everts, die mij hiervoor uitgenodigd heeft. Het is een zeer intieme herdenking in het hart van Winschoten, die uit verschillende onderdelen bestaat. Nadat iedereen verzameld is in een partycentrum werd in een stille tocht verplaatst naar het holocaustmonument, waar iedereen welkom werd geheten door Lodewijk Everts. Na diverse toespraken van o.a. de burgemeester van Winschoten en het het leggen van kransen, werden door leerlingen van het Dollard-college de namen van 59 van de 456 vermoorde Joodse inwoners uit de dorpen van de gemeente Oldambt genoemd, met daarbij hun leeftijd en de plaats waar zij zijn vermoord. Na een slotwoord, het Jitskorgebed en een minuut stilte volgde een defilé langs het monument en gaat de stille tocht verder naar het treinstation in Winschoten. Dit was de plaats vanwaar de Joden op transport werden gezet naar kamp Westerbork, maar waar ook de transporten vanuit kamp Westerbork langskwamen op weg naar de vernietigingskampen Auschwitz en Sobibor. Bij het station werd het verhaal van enkele Joodse slachtoffers verteld, waarna de stille tocht verder ging naar het kleine Joodse monument ‘de Kleine Klaagmuur, bij het voormalig Joods centrum van de ringsynagoge. Ook hier werd het verhaal van enkele slachtoffers verteld, waarna de herdenking werd afgesloten met een informele bijeenkomst in het partycentrum.

Herdenken: denken aan

Herdenken betekent denken aan. Het is duidelijk dat in Winschoten gedacht wordt aan de 456 door de nazi’s vermoorde Joodse inwoners van de gemeente Oldambt. Terugdenkend aan deze drie herdenkingen, stel ik vast dat ik m.n. tijdens de minuten stilte ook aan anderen denk, bijvoorbeeld aan overledenen uit mijn persoonlijke leven. Zo denk ik altijd aan mij overleden dochtertje Luus en mijn broers en zussen.

Maar bij de herdenking in Winschoten dacht ik ineens aan andere dingen. Allereerst aan de 102.000 vermoorde Joden, Roma en Sinti, waarvan de namen op het Holocaust-monument in Amsterdam staan. Bij het denken aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, wordt vaak gezegd: “Dit nooit meer”. Daarbij dacht ik aan de huidige polarisatie in Nederland en Europa. I.p.v. te denken aan  de pijn en het verdriet over gewonde en gesneuvelde kameraden en de immense pijn en verdriet bij de nabestaanden van de slachtoffers van de nazi’s, moest ik ineens denken aan figuren als Mark van den Oever van Farmer Defence Force, aan Willem Engel van Viruswaanzin/waarheid, aan Thierry Baudet en Gideon van Meijeren van Forum van Democratie, aan Arnold Karskens en zijn Omroep Ongehoord Nederland, aan de organisatie Samen voor Nederland, die David Icke uitnodigde om zijn complottheorieën op - nota bene - de Dam te verkondigen en aan het rechts-radicale platform Vizier op Links, dat in hun ogen vermeende linkse politici, rechters, wetenschappers en journalisten intimideert. Daarbij gebruiken zij als logo een verrekijker, maar vergis je niet: een vizier is geen verrekijker, het is een richtmiddel voor een vuurwapen.

Dit nooit meer?

Figuren en organisaties die zich beroepen op hun vrijheid van meningsuiting, maar deze vrijheid én belastinggeld in werkelijkheid misbruiken om hun, soms duistere, doelstellingen te behalen. Daarbij wordt de holocaust misbruikt, wordt blijk gegeven van onverholen racisme en antisemitisme, rechtsradicalisme, worden complottheorieën verspreid en wordt de democratie ondermijnd. Figuren die te pas en te onpas Nederland benoemen als dictatuur of een fascistisch land, maar het hier kennelijk nog niet zo erg vinden dat zij dit land moeten of willen verlaten. Bijvoorbeeld naar Rusland. Er wordt immers ook openlijk steun betuigd aan Poetin, de grootste oorlogsmisdadiger van dit moment, die in Europa bezig is stelselmatig Oekraïense bevolking te terroriseren. En dan denk ik: hoezo; dit nooit meer?