Het BOSS-vaandel

Het BOSS-vaandel

Tijdens de vergadering van het Hoofdbestuur van de BOSS in mei 2014 werd tijdens de rondvraag een vraag gesteld over de geschiedenis van het vaandel van de BOSS. De hoofdredacteur van Strijdend Nederland, Ger de Wolf, zegde tijdens die vergadering toe enig onderzoek te willen doen naar de oorsprong en betekenis van het vaandel. De belangrijkste bron die hij daarvoor gebruikte was de jubileumgids ‘35 jaar BOSS, mei 1946 – mei 1981’. In deze jubileumuitgave van Strijdend Nederland wordt melding gemaakt van het aanbieden van een vaandel aan de BOSS:

Tijdens de viering van 35 jaar BOSS in 1981 werd door de leden een vaandel aan de jarige vereniging geschonken:  “Twee mannen van het eerste uur, Dick Alberts en Wim van de Vorst brachten het nieuwe bondsvaandel door de grote hal naar het podium …”

De geschiedenis van het BOSS-vaandel gaat dus terug tot 1981. De gids beschrijft ook waar het vaandel voor staat en wat de betekenis is van de diverse versierselen op het vaandel.

De hoofdfiguur in dat vaandel is natuurlijk het Stoottroepenwapen. Het zwaard van de ridderlijkheid, gedragen door het gewei van het edele dier, samen uitbeeldend de geest en de waarden waarop ons regiment en onze bond zijn gebouwd en worden gedragen. Beiden op het traditionele zwarte schild.
De achtergrond van het vaandel wordt gevormd door het rood-wit-blauw, uitbeeldend de verbondenheid met ons land. Het wapen van Nederland, midden boven, benadrukt die verbondenheid. Links en rechts van dit wapen, in zilveren letters met zwarte rand, de letters ‘BOSS’ en de datum ‘19 mei 1946’.
De datum ’19 mei 1946’ wordt door een aantal leden gezien als de oprichtingsdatum van de bond (ook al gezien de titel van de jubileumgids), wat echter onjuist is. Volgens de statuten van de BOSS is de officiële oprichtingsdatum 14 januari 1946. Op 19 mei 1946 vond echter wél de eerste grote landelijke manifestatie in ’s-Hertogenbosch plaats.

BOSS vaandel oud

 

Op dit eerste BOSS-vaandel zien we verder de Wapens van de provincies Noord-Brabant en Limburg en van de steden ‘s-Hertogenbosch en Maastricht. (Zie afbeelding).
Dit ter herinnering aan het Commando Brabant en het Commando Limburg.
Het Wapen van de stad Eindhoven (midden onder) symboliseert Staf-Zuid.
Linksonder de afbeelding van het Oorlogsherinneringskruis met de gesp 1940-1945 ter herinnering aan de strijd in Nederland.
Rechtsonder de afbeelding van het Ereteken voor Orde en Vrede, ter herinnering aan de opdracht in het voormalig Nederlands Oost-Indië, met de gespen 1946-1950. Het vaandel is afgezet met franje van goud en gehangen in oranje lussen, daarmede onze aanhankelijkheid aan het Huis van Oranje symboliserend.

 

In de loop der tijd zijn er enige veranderingen op het vaandel aangebracht (zie afbeelding).

BOSS vaandel nieuw

De wapens van de steden Maastricht en ’s-Hertogenbosch, ter herinnering aan het Commando-Zuid en het Commando-Brabant, zijn vervangen door respectievelijk het Nieuw-Guinea-herinneringskruis en het Verzetsherdenkingskruis.
Het Nieuw-Guinea-herinneringskruis werd ingesteld bij Koninklijk Besluit nummer 1 van 29 september 1962 en uitgereikt aan hen, die in de periode 28 december 1949 en 23 november 1962 minimaal drie maanden daadwerkelijk militaire dienst hebben gedaan in het voormalig Nederlands Nieuw-Guinea of de daaromheen liggende wateren. Aan hen die in 1962 in militair verband zijn uitgezonden werd tevens de gesp ‘1962’ toegekend.

Het Verzetsherdenkingskruis is ingesteld bij Koninklijk Besluit nummer 104 van 29 december 1980 voor deelnemers aan het verzet tegen de bezetters van Nederlands grondgebied in de Tweede Wereldoorlog. Het is een vierarmig zilveren kruis met op de horizontale arm de tekst ‘De tyranny verdryven’, onderdeel van het zesde couplet van Het Wilhelmus en als zodanig symbool voor het verzet tegen de bezetter.
Zoals bekend is het Verzetsherdenkingskruis door Hare Majesteit Koningin Beatrix toegekend aan het Regiment Stoottroepen en op 31 augustus 1982 gehecht aan het vaandel van dit regiment.
Wanneer en waarom de wijzigingen op het BOSS-vaandel zijn aangebracht is niet duidelijk. Wel is duidelijk dat de nieuwe versierselen op het BOSS-vaandel in verband moeten worden gebracht met de uitzending van 41 Infanteriebataljon naar Nieuw-Guinea en de uitreiking van het Verzetsherdenkingskruis aan het regiment en dat deze aanpassingen gedaan zijn ergens in de periode 1986 – 1991.
Daarnaast zien we nóg een wijziging: een metalen ‘lelie’ of piek aan het eind van de vaandelstok, midden boven het doek. Op het metaal is het huidige baretembleem van de Stoottroepen bevestigd.

De laatste wijziging dateert van 29 juni 2002 toen de naam van Z.K.H. Prins Bernhard werd toegekend aan het regiment, dat vanaf die datum Regiment Stoottroepen Prins Bernhard werd. De naam op het vaandel in witte letters met zwarte achtergrond ‘Stoottroepen’ werd vervangen door ‘Stoottroepen Prins Bernhard’.

Het onderzoek heeft diverse vragen opgeroepen:

  1. Waarom en wanneer zijn de nieuwe versierselen aangebracht?
  2. Wat is de (symbolische) betekenis van ‘de lelie met embleem’ op het huidige vaandel?
  3. Is er een gefundeerde reden geweest om ‘Maastricht’ en ’s-Hertogenbosch’ te vervangen?
  4. Zo ja, waarom prijkt dan nog wel ‘Eindhoven’ op het huidige vaandel?
  5. De BOSS heeft géén krijgsverrichtingen gepleegd. Het Regiment wél.
    Waarom zijn dan ‘activiteiten’ uit de beginjaren van de Stoottroepen en het latere Regiment Stoottroepen (in de vorm van stadswapens en onderscheidingen) toegevoegd aan het vaandel van een vereniging (met heel andere doelstellingen dan het Regiment)?
    Volgens de onderzoeker draagt de vereniging op het vaandel onterecht onderscheidingen die toekomen aan individuele personen en het Regiment. De BOSS is nooit onderscheiden in welke vorm dan ook!
  6. In relatie met pt. 3. :
    Moet het huidige BOSS-vaandel, na de uitzendingen van het Regiment van de laatste jaren, dan worden aangepast? Waarom b.v. wél WOII, Indië, Nieuw-Guinea en het Verzetsherdenkingskruis en niet Bosnië, Irak, Afghanistan / Uruzgan, Grave, Ermelo en Assen?

N.a.v. de bevindingen van dhr. De Wolf is er in de HB-vergadering van september 2014 een discussie gevoerd om te bezien of er een nieuw vaandel van de BOSS ontworpen moet worden, dat de huidige en toekomstige lading dekt. Het hoofdbestuur heeft besloten het huidige vaandel voorlopig ongemoeid te laten, met daarbij de oproep aan de BOSS-leden om bovenstaande vragen zo mogelijk te beantwoorden. Daarna kan worden bezien of vervanging van het vaandel gewenst is.

Reacties kunnen worden gezonden aan het secretariaat van de BOSS.